کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل «پریموریه-۱»و «پریموریه-۲» از ظرفیت بالایی برای توسعه روابط تجاری خارجی روسیه و چین برخوردارند. حجم محموله‌های بالقوه این کریدورها سالانه ۴۵ میلیون تن برآورد می‌شود. کارشناسان این صنعت بر این باورند که در افق قابل پیش‌بینی، جریان بار در این کریدورها به‌تدریج و در چند مرحله افزایش خواهد یافت.
بر اساس نتایج سال ۲۰۲۵، در مجموع ۱۱٫۵ میلیون تن بار از طریق این گذرگاه‌های مرزی حمل شده است. این رقم در بازه ژانویه تا آگوست ۲۰۲۶ به ۷٫۴ میلیون تن رسید.
آندری تیخامیروف، رئیس مرکز اقتصاد کلان و پروژه‌های بین‌المللی مؤسسه پژوهشی حمل‌ونقل ریلی، در این خصوص معتقد است که در صورت تداوم روند کنونی، حجم حمل بار در پایان سال جاری می‌تواند از رقم ثبت‌شده در سال گذشته فراتر رود. امروزه، در پی تغییر جهت لجستیک روسیه به سمت شرق، بهره‌برداری بی‌سابقه از ظرفیت راه‌آهن سراسری سیبری (ترانس‌سیب)و خط اصلی بایکال–آمور (بام)، و همچنین توسعه کریدور حمل‌ونقل ترانس‌آرکتیک، اهمیت این کریدورها بیش از پیش افزایش یافته است.
کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل «پریموریه-۱» و «پریموریه-۲» به‌عنوان مسیرهای مکمل در کنار کریدورهای موجود مطرح هستند. این کریدورها ضمن تسهیل روابط متقابل تجاری خارجی روسیه و جمهوری خلق چین، امکان حمل ترانزیتی محموله‌های چینی از طریق شبکه راه‌آهن روسیه به کشورهای منطقه آسیا و اقیانوسیه و نیز استان‌های جنوب‌شرقی چین را فراهم می‌کنند.
برقراری و توسعه مسیرهای حمل‌ونقل
در ماه سپتامبر، فناوری بهره‌برداری از قطارهای شاتل منظم از طریق گذرگاه ریلی مرزی سوئی‌فنه – گرودکوفو معرفی شد. این سرویس با همکاری شرکت سهامی باز راه‌آهن روسیه و شرکت «فین‌اینوِست» راه‌اندازی شده است. ظرفیت بالقوه این طرح، اعزام حداکثر ۱۰۰ قطار کانتینری سریع‌السیر در ماه است.
الکساندر کاخیدزه، مدیرعامل شرکت با مسئولیت محدود «فین‌اینوِست»، در جریان مجمع اقتصادی شرق که در سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد، اظهار داشت: «قطارهای شاتل امکان تسریع و افزایش چندبرابری حمل‌ونقل محموله‌های وارداتی و ترانزیتی کانتینری را فراهم می‌کنند و مسیری یکپارچه و بدون وقفه برای حمل بار از شمال‌شرق چین به روسیه و کشورهای ثالث ایجاد خواهند کرد.»
بخش دوم این پروژه به جریان بار ترانزیتی کریدور «پریموریه-۱» اختصاص دارد. این بخش شامل حمل محموله‌ها از شمال‌شرق چین با استفاده از زیرساخت‌های راه‌آهن روسیه، انتقال بار در بنادر ولادی‌واستوک و سپس ارسال دریایی آن از طریق خط کشتیرانیPanda Express Line به بنادر واقع در جنوب چین است.
الکساندر کاخیدزه در گفت‌وگو با نشریه گودوک اظهار داشت: «کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل پریموریه-۱ به جمهوری خلق چین امکان می‌دهد فاصله حمل‌ونقل کالا تا دریا را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد؛ به این ترتیب، محموله‌ها از طریق قلمرو سرزمین پریموریه به بنادر دریایی منتقل می‌شوند، به‌جای آنکه با استفاده از راه‌آهن به بنادر مناطق جنوبی چین حمل شوند.»
رقابت برای جذب محموله‌های باری
کریدورهای مذکور با رقابت جدی مواجه هستند. در میان مسیرهای جایگزین برای ترانزیت کالاهای چینی، بنادر داخلی چین از جمله دالیان، چینگدائو، تیانجین، شانگهای و سایر بنادر این کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. چین طی چند دهه گذشته، زیرساخت‌های ریلی منتهی به این بنادر را توسعه داده و زیرساخت‌های قدرتمندی در حوزه بنادر آب‌عمیق ایجاد کرده است. این امر امکان ارسال مستقیم محموله‌ها به ژاپن، کره جنوبی و کشورهای عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) را بدون نیاز به ترانزیت از قلمرو روسیه فراهم می‌کند.
آندری تیخامیروف معتقد است که برای افزایش جریان بار از طریق روسیه و ارتقای میزان بهره‌برداری از ظرفیت کریدورهای «پریموریه»، ضروری است زیرساخت‌های مکمل حمل‌ونقل و لجستیک توسعه یابند، فرایند گردش اسناد در جریان جابه‌جایی کالاها تسهیل و تسریع شود و وجود محموله‌های باری از طریق انعقاد قراردادهای بلندمدت تضمین گردد.
در وهله نخست، موضوع نوسازی گذرگاه‌های ریلی مرزی گرادیِکاوا و ماخالینو و همچنین زیرساخت‌های اصلی خطوط ریلی مطرح است.افزون بر این، لازم است پایانه‌های کانتینری، محوطه‌های انبارداری و بنادر خاور دور روسیه نیز بهبود یابند.
ایجاد مراکز توزیع مدرن و بنادر خشک در نزدیکی مرز از چشم‌انداز مطلوبی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که امکان تجمیع، تفکیک و پردازش محموله‌ها در این مراکز فراهم شود. همچنین، رسیدگی به مسائل مربوط به تنظیم تعرفه‌ها و به‌کارگیری راهکارهای دیجیتال از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این کارشناس خاطرنشان می‌کند که پیش‌بینی می‌شود تمامی این موضوعات در چارچوب به‌روزرسانی مفهوم توسعه کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل «پریموریه-۱ »و «پریموریه-۲» مورد توجه قرار گرفته و بررسی‌های لازم در خصوص آن‌ها انجام شود.
چشم‌انداز رشد
بوریس تاشیموف، معاون وزیر حمل‌ونقل روسیه، در مجمع اقتصادی شرق سال ۲۰۲۶ اظهار داشت: «ما اطمینان داریم که پروژه‌هایی که پیش‌تر به تعویق افتاده بودند، از جمله پریموریه-۱ و پریموریه-۲، به سطح پیش‌بینی‌شده گردش بار خود دست خواهند یافت.»
شایان ذکر است که توسعه کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل «پریموریه-۱» و «پریموریه-۲» در راهبرد توسعه منطقه فدرال خاور دور روسیه تا سال ۲۰۳۶ پیش‌بینی شده است. این راهبرد در سپتامبر ۲۰۲۶ با مصوبه دولت فدراسیون روسیه به تصویب رسیده است.
از جمله اولویت‌های تعیین‌شده در این سند، ایجاد گره شرقی مسیر دریای شمال در چارچوب کریدور حمل‌ونقل ترانس‌آرکتیک، با اتکا به این دو کریدور است. تحقق این هدف مستلزم هماهنگ‌سازی و توسعه هم‌زمان زیرساخت‌های بندری، ریلی، جاده‌ای و مرزی خواهد بود .
کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل منطقه پریموریه، شمال‌شرق چین را به بنادر خاور دور روسیه، به‌عنوان نقطه شرقی کریدور ترانس‌آرکتیک، متصل می‌کنند. از این نقطه، امکان انتقال محموله‌های چینی به اروپا از طریق این کریدور وجود خواهد داشت. کریدورهای بین‌المللی حمل‌ونقل منطقه پریموریه، شمال‌شرق چین را به بنادر خاور دور روسیه، به‌عنوان نقطه شرقی کریدور ترانس‌آرکتیک، متصل می‌کنند. از این نقطه، امکان انتقال محموله‌های چینی به اروپا از طریق این کریدور وجود خواهد داشت. .
با این حال، آندری تیخامیروف تأکید می‌کند که چشم‌اندازهای ادغام این مسیرها همچنان به رفع مجموعه‌ای از محدودیت‌ها وابسته است؛ از جمله فصلی بودن امکان کشتیرانی در مسیر دریای شمال، نیاز به اسکورت یخ‌شکن‌ها، دشواری‌های بیمه محموله‌ها و ریسک‌های ناشی از تحریم‌ها برای اپراتورهای چینی. آندری تیخامیروف در پایان خاطرنشان کرد: «در افق قابل پیش‌بینی، واقع‌بینانه‌ترین رویکرد، افزایش تدریجی حجم حمل‌ونقل است، مشروط بر آنکه زیرساخت‌های مکمل حمل‌ونقل و لجستیک توسعه یابند، فرایند گردش اسناد تسهیل و تسریع شود و وجود محموله‌های باری از طریق قراردادهای بلندمدت تضمین گردد.»
الکساندر سولیانیک
Read next content