از آفریقا تا قطب شمال

بازسازی خطوط راه‌آهن در جمهوری دموکراتیک کنگو به شرکت ساختمانی پرتغالی Mota-Engil SGPS SA واگذار شده است. این عملیات بخشی از پروژه Copper Rail Link یا «کریدور لوبیتو» خواهد بود که در آینده به شبکه راه‌آهن سراسری آفریقا (ترانس‌آفریقا) که هم‌اکنون در حال شکل‌گیری است، متصل خواهد شد. یکی از پایانه‌های این شبکه، شهر دارالسلام در تانزانیا است که می‌تواند به نقطه اتصال این مسیر با کریدور شمال–جنوب تبدیل شود.

به گزارش بلومبرگ، جمهوری دموکراتیک کنگو طرح مشارکت با شرکت Mota-Engil SGPS SA را در چارچوب پروژه راهبردی احداث خط آهن برای حمل مس و کبالت به تصویب رسانده است. بر اساس بیانیه دولت این کشور، بخش کنگویی «کریدور لوبیتو» در قالب این پروژه به‌طور کامل بازسازی و نوسازی خواهد شد. این مسیر شامل خط آهن قدیمی است که از مراکز اصلی استخراج معادن در کولوزی، تنکه و لوبومباشی عبور می‌کند.

جزئیات و شرایط این توافق‌نامه منتشر نشده است. بلومبرگ به نقل از منابع آگاه گزارش داده که شرکت Mota-Engil و دولت جمهوری دموکراتیک کنگو در حال مذاکره برای انعقاد قراردادی هستند که بر اساس آن، این شرکت پرتغالی حق بهره‌برداری از این خط آهن را به مدت ۳۰ سال در اختیار خواهد داشت. شرکت Mota-Engil پیش از این نیز عضو کنسرسیومی بوده که مدیریت خط آهن در کشور همسایه، آنگولا، را بر عهده دارد؛ مسیری که به بندر لوبیتو در ساحل اقیانوس اطلس منتهی می‌شود.

هم‌زمان، اقدامات لازم برای اتصال کشور همسایه، زامبیا، به پروژه Copper Rail Link نیز در حال انجام است. در اکتبر سال ۲۰۲۴، دولت‌های آنگولا و زامبیا قراردادهای امتیاز بهره‌برداری را با شرکت مالی آفریقا (African Finance Corporation) امضا کردند که زمینه را برای احداث خط آهن میان دو کشور فراهم می‌کند. پروژه Zambia Lobito Rail شامل احداث خط آهنی به طول ۸۰۰ کیلومتر از شهر چینگولا در شمال‌غرب زامبیا تا ایستگاه لوآکانو در مسیر راه‌آهن بنگلا در آنگولا است. شهر چینگولا در استان کمربند مس زامبیا واقع شده و یکی از مراکز اصلی استخراج سنگ معدن مس و تولید مس در این کشور به شمار می‌رود. علاوه بر این، شبکه راه‌آهن این شهر را به کاپیری-مپوشی، واقع در دورترین نقطه غربی مسیر راه‌آهن TAZARA میان زامبیا و تانزانیا، متصل می‌کند. از این‌رو، با تکمیل پروژه Zambia Lobito Rail، یک مسیر مستقیم ریلی در سراسر قاره آفریقا از بندر لوبیتو در آنگولا در ساحل اقیانوس اطلس تا بندر دارالسلام در تانزانیا در ساحل اقیانوس هند ایجاد خواهد شد.

البته خود راه‌آهن TAZARA که در دهه ۱۹۷۰ میلادی توسط متخصصان چینی احداث شده است، در حال حاضر نیازمند نوسازی و بازسازی اساسی است. توافق اولیه برای اجرای این طرح در سپتامبر سال ۲۰۲۴ توسط چین، تانزانیا و زامبیا در جریان مجمع همکاری چین و آفریقا در پکن به امضا رسید.

روسیه نیز به ایجاد راه‌آهن سراسری آفریقا (ترانس‌آفریقا) علاقه‌مند است. طی سال‌های اخیر، موضوع اتصال تانزانیا به کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال–جنوب به‌طور جدی مورد بحث قرار گرفته است. در همین راستا، ماکسیم رشتنیکوف، وزیر توسعه اقتصادی روسیه، از برنامه ایجاد یک هاب لجستیکی بندری و پایگاه بار در سواحل شرقی آفریقا در چارچوب کریدور شمال–جنوب خبر داده است. به اعتقاد الکساندر کاراوایف، کارشناس مؤسسه مطالعات راهبردی خزر، این اقدام می‌تواند بخشی از پروژه فدرال «ایجاد زیرساخت‌های برون‌مرزی» باشد که در قالب نسخه به‌روزشده پروژه ملی «همکاری‌های بین‌المللی و صادرات» تعریف شده است.

الکساندر کاراوایف یادآور شد: «دارالسلام، پایتخت اقتصادی و دومین شهر مهم تانزانیا، بزرگ‌ترین بندر در سواحل شرقی آفریقا است که مهم‌ترین پایانه‌های صادرات و واردات محصولات کشاورزی، انواع سنگ‌های معدنی و طلا در آن مستقر هستند. این بندر همچنین دسترسی به شبکه‌های حمل‌ونقل و جاده‌ای کشورهای اوگاندا، رواندا، بوروندی، جمهوری دموکراتیک کنگو و زامبیا را فراهم می‌کند.»

دیمیتری کوپتف