حملونقل صادراتی شرکت سهامی «راهآهن روسیه» به مقصد قزاقستان طی هفت ماهه سال ۲۰۲۶، در مقایسه با نتایج مدت مشابه سال گذشته، ۱۳.۸ درصد افزایش یافته است. قزاقستان برای روسیه نهتنها یک شریک تجاری، بلکه یکی از مهمترین کشورهای ترانزیتی به شمار میرود.
حملونقل ریلی کالاهای صادراتی در شبکه راهآهن روسیه از طریق گذرگاههای مرزی روسیه و قزاقستان طی ماههای ژانویه تا جولای ۲۰۲۶، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۳.۸ درصد افزایش یافته و به ۱۹.۹ میلیون تن رسیده است. بر اساس اعلام روابط عمومی راهآهن روسیه، از این میزان، بیش از ۲۲۰ هزار TEU حمل شده است.
بر اساس اطلاعات شرکت سهامی «راهآهن روسیه»، بخش عمده این جریان بار را محمولههای نفتی به میزان ۴.۴ میلیون تن (با رشد ۱.۱ درصدی)، فلزات آهنی به میزان ۳.۶ میلیون تن (با رشد ۹.۷ درصدی) و غلات به میزان ۲.۷ میلیون تن تشکیل دادهاند که حمل غلات نسبت به مدت مشابه سال گذشته دو برابر شده است. در این گزارش همچنین آمده است که بخشی از محمولهها از طریق خاک قزاقستان و بهصورت ترانزیتی به مقصد چین، ازبکستان، قرقیزستان و ترکمنستان ارسال شدهاند.
دیمیتری بارانوف، کارشناس ارشد شرکت «فینام منیجمنت»، اظهار میکند که افزایش حملونقل در مسیر قزاقستان تحت تأثیر عوامل متعددی قرار داشته است. به گفته وی، در وهله نخست، این روند با تغییر جهت تجارت روسیه به سمت کشورهای شرق و جنوب جهانی مرتبط است. وی همچنین احیای تقاضا برای نفت و فرآوردههای نفتی، غلات و فلزات را از دیگر عوامل مؤثر میداند؛ کالاهایی که بخش عمده صادرات روسیه را تشکیل میدهند و در سایر کشورها نیز مورد تقاضا هستند. به اعتقاد وی، تقویت نقش ترانزیتی قزاقستان بهعنوان یک کریدور به سمت چین و کشورهای آسیای مرکزی، توسعه زیرساختها و دیجیتالیسازی در قزاقستان نیز در افزایش جریان بار مؤثر بوده است.
دیمیتری بارانوف خاطرنشان میکند: «قزاقستان برای روسیه یک هاب ترانزیتی زمینی در مسیرهای شرق و جنوب محسوب میشود که دسترسی به بازارهای چین و کشورهای آسیای مرکزی را فراهم میکند و همچنین بهعنوان یک کریدور جایگزین برای دور زدن محدودیتهای خارجی و مشکلات لجستیکی در سایر مسیرها مورد استفاده قرار میگیرد. افزون بر این، قزاقستان به روسیه امکان میدهد مسیرهای صادراتی خود را متنوع کرده و وابستگی به سایر کریدورهای حملونقل را که به دلیل محدودیتهای خارجی و مسائل بیمهای آسیبپذیر هستند، کاهش دهد. همچنین، روسیه از طریق قزاقستان همچنان در زنجیرههای تأمین میان چین، آسیای مرکزی و اروپا حضور دارد؛ به این معنا که مسیر قزاقستان همچنان نقش پل اصلی زمینی را حفظ کرده است.»
همکاری با قزاقستان در حوزه حملونقل ریلی برای روسیه ماهیتی راهبردی دارد. در نوامبر ۲۰۲۵، همزمان با سفر قاسم ژومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان، به روسیه، توافقنامه بیندولتی همکاری در زمینه حملونقل ریلی ترانزیتی و جابهجایی و انتقال محمولههای روسی و قزاقستانی که برای صادرات به کشورهای ثالث در نظر گرفته شدهاند، به امضا رسید. این سند توسط آندری نیکیتین و نورلان سااورانبایف، وزیران حملونقل روسیه و قزاقستان، به امضا رسید.
در ماه می ۲۰۲۶، در چارچوب سفر دولتی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور فدراسیون روسیه، به جمهوری قزاقستان، شرکت سهامی «راهآهن روسیه» و شرکت سهامی «راهآهن ملی قزاقستان» برنامه اقدامات مشترک برای توسعه دیجیتالیسازی حملونقل ریلی بار را امضا کردند. هدف اصلی این برنامه، ایجاد یک فضای دیجیتال یکپارچه میان راهآهنهای قزاقستان و روسیه است. بر اساس اعلام طرفین، اجرای این برنامه موجب افزایش بهرهوری فرآیند حملونقل، تسریع در پردازش و جابهجایی محمولهها و فراهم شدن زمینه برای بهکارگیری راهکارهای نوین دیجیتال در مسیرهای بینالمللی خواهد شد.
به اعتقاد دیمیتری بارانوف، رشد بیشتر حملونقل در مسیر قزاقستان امکانپذیر است. با این حال، نرخ رشد احتمالاً متعادل خواهد بود و به ظرفیت عبور گذرگاههای مرزی، روند صادرات، همچنین وضعیت ژئوپلیتیکی و توسعه کریدورهای ترانزیتی به چین و آسیای مرکزی بستگی خواهد داشت. به گفته این کارشناس، عوامل زیر میتوانند به افزایش حملونقل در این مسیر کمک کنند:
• ظرفیت بالای صادرات غلات؛ • نوسازی و بهسازی گذرگاههای مرزی؛ • توسعه ترانزیت به چین و آسیای مرکزی؛ • تنوعبخشی به جریانهای صادراتی.
در مقابل، عواملی همچون افزایش بار ترافیکی و ایجاد صف در مرزها، اصلاح پیشبینیهای مربوط به تولید و صادرات غلات و همچنین محدودیتهای اعمالشده برای واردات گندم به قزاقستان میتوانند موجب محدود شدن حملونقل در این مسیر شوند.
دیمیتری کوپتف
Read next content