هدف اصلی فعالیت‌های بین‌المللی، فراهم‌سازی شرایط برای توسعه حمل‌ونقل تجارت خارجی‌ست.

در شرایط کنونی، فعالیت شرکت «راه‌آهن روسیه» (РЖД) در عرصه بین‌المللی اهمیت ویژه‌ای یافته است. سرگئی پاولوف، معاون اول مدیرعامل «شرکت راه آهن روسیه»، در گفت‌وگو با 1520International از نتایج فعالیت‌های بخش بین‌الملل این هلدینگ در سال ۲۰۲۵ و برنامه‌های آن برای سال ۲۰۲۶ سخن گفته است.

درحال‌حاضر بسیاری در حال جمع‌بندی نتایج سال گذشته هستند. درباره عملکرد «شرکت راه آهن روسیه» در حوزه بین‌المللی چه می‌توان گفت؟

هدف اصلی فعالیت‌های بین‌المللی شرکت، که منظور از آن مجموعه کاملی از روابط ما با شرکای خارجی در قالب‌ امور دوجانبه و چندجانبه است، فراهم کردن شرایط لازم برای توسعه حمل‌ونقل مرتبط با تجارت خارجی است.

در شرایطی که وضعیت اقتصادی به‌طور پویایی در حال تغییر است، حجم کلی حمل‌ونقل بین‌المللی در پایان سال ۲۰۲۵ در همان سطح سال ۲۰۲۴ باقی ماند و به ۵۲۹ میلیون تن رسید.

در عین حال، حمل‌ونقل صادراتی کانتینری تقریباً ۹ درصد رشد داشت و به حدود ۱٫۸ میلیون TEU(کانتینر 20 فوتی) نزدیک شد.

آیا همچنان چین محرک اصلی رشد به شمار می‌رود؟

چین شریک تجاری اصلی کشور ماست. سال گذشته حجم حمل‌ونقل ریلی میان روسیه و چین ۷ درصد افزایش یافت و از ۱۸۶ میلیون تن فراتر رفت. اگر سال ۲۰۲۱ را مبنا قرار دهیم، مشاهده می‌کنیم که حجم حمل‌ونقل در این مسیر دو برابر شده است.

در سال جاری، هدف ما گسترش حرکت قطارهای کانتینری سریع و منظم از طریق زابایکالسک است؛ مسیری که در آن ظرفیت قابل‌توجهی برای رشد می‌بینیم

یکی دیگر از شرکای راهبردی روسیه در حوزه لجستیک، قزاقستان است. در این زمینه چه تحولاتی رخ داده است؟

سال گذشته با امضای مجموعه‌ای از اسناد مهم دوجانبه با راه‌آهن قزاقستان همراه بود، در این میان برنامه اجرای محورهای اصلی همکاری راهبردی میان دو شرکت راه‌آهن بود و اوج این همکاری را می توان امضای توافق‌نامه توسعه نقاط ارتباط مرزی میان دو کشور در حضور رؤسای جمهور روسیه و قزاقستان دانست. سال گذشته با امضای مجموعه‌ای از اسناد مهم دوجانبه با راه‌آهن قزاقستان همراه بود، در این میان برنامه اجرای محورهای اصلی همکاری راهبردی میان دو شرکت راه‌آهن بود و اوج این همکاری را می توان امضای توافق‌نامه توسعه نقاط ارتباط مرزی میان دو کشور در حضور رؤسای جمهور روسیه و قزاقستان دانست.

وقتی از قزاقستان صحبت می‌کنیم، کریدور شمال–جنوب نیز به ذهن می‌آید. برای توسعه این مسیر چه اقداماتی انجام می‌شود؟

کار در این زمینه ادامه دارد؛ آن هم نه تنها در مسیر شرقی کریدور که از طریق قزاقستان و ترکمنستان به ایران می‌رسد، بلکه در شاخه غربی آن که از طریق آذربایجان عبور می‌کند.

در نوامبر ۲۰۲۵ در باکو، راه‌آهن‌های روسیه، آذربایجان و ایران تفاهم‌نامه‌ای درباره ایجاد تعرفه‌های رقابتی سراسری، توسعه خدمات لجستیکی و همچنین برنامه اقدام مشترک برای سازماندهی حمل‌ونقل در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ امضا کردند.

همچنین مفاد مربوط به توسعه این کریدور در معاهده مشارکت راهبردی جامع میان روسیه و ایران که سال گذشته امضا شد، گنجانده شد. شرکت راه‌آهن ‌روسیه در تدوین این سند مشارکت مستقیم داشت.

برای تسهیل کار مشتریان و صاحبان بار، ما در حال دیجیتالی کردن خدمات لجستیکی ارائه‌شده در کریدور شمال–جنوب هستیم. توافقات لازم در این زمینه با راه‌آهن‌های آذربایجان و ایران حاصل شده است.

علاوه بر این، در مسیر شرقی کریدور بار دیگر تعرفه‌های ترجیحی را تمدید کردیم؛ این تعرفه‌ها تا پایان سال ۲۰۲۶ اعتبار خواهند خواهند داشت.

در عین حال، کار بر روی مسیرهای جدید نیز ادامه دارد. در نوامبر سال گذشته سرویس کانتینری جدیدی به بندر خشک آپرین (Aprin) در ایران راه‌اندازی شد. این بندر در حومه تهران و در تقاطع کریدورهای حمل‌ونقل ایران قرار دارد. در پایان سال گذشته هفت قطار در این مسیر اعزام شد و در سال جاری نیز قصد داریم مسیر ورسینو – آپرین را راه‌اندازی کنیم.

فعالیت در سازمان‌های بین‌المللی چگونه پیش می‌رود؟

کارها در همه‌ی بسترهای کلیدی ادامه دارد.

در چارچوب اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU)، به ابتکار ما قالب مشورتی جدیدی تحت عنوان نشست رؤسای راه‌آهن کشورهای عضو ایجاد شده است که تمرکز آن بر پروژه‌های مشترک لجستیکی، فناوری‌های دیجیتال و سایر حوزه‌هاست.

در سازمان همکاری میان راه‌آهن‌ها (Organisation for Co‑operation between Railways) نیز در حال هماهنگ‌سازی حجم حمل‌ونقل کالا در تمامی نقاط اتصال مرزی با گروه «شرقی» راه‌آهن‌های کشورهای عضو هستیم.

علاوه بر این، در سال جاری قصد داریم ملزومات یک سامانه نوآورانه ارتباطات مخابراتی ریلی مبتنی بر فناوری4G/5G را تدوین و هماهنگ کنیم.

همچنین گروه راهبردی توسعه کریدورهای حمل‌ونقل بین‌المللی که در چارچوب شورای حمل‌ونقل ریلی کشورهای عضو کشورهای مستقل مشترک‌المنافع ایجاد شده، فعالیت خود را آغاز کرده است. پیش‌نویس مفهوم توسعه کریدورهای حمل‌ونقل بین‌المللی که از قلمرو کشورهای عضو عبور می‌کنند تهیه شده و مرحله بعدی بررسی و تصویب آن در شورا خواهد بود.

نمایندگان شرکت راه‌آهن روسیه در ساختارهای تخصصی سازمان ملل متحد نیز نقش فعالی ایفا می‌کنند. به لطف همین موضوع، کمیته هماهنگی مدیریت مسیر ریلی EATS شماره ۱ (راه‌آهن ترانس‌سیبری و شاخه‌های آن) آغاز به کار کرده است و اساسنامه و نقشه راه آن نیز به تصویب رسیده است.

به ابتکار راه‌آهن روسیه، همکاری‌های حمل‌ونقلی در چارچوب شورای تجاری بریکس نیز فعال‌تر شده است. برای شناسایی موانع توسعه مسیرهای بریکس و ارائه پیشنهادهایی برای رفع آن‌ها، ارسال‌های آزمایشی کانتینری از روسیه به کشورهای این گروه انجام شد.

این کانتینرها به هند و آفریقای جنوبی از طریق کریدور شمال–جنوب، به چین در مسیر شرق–غرب، به هند و امارات متحده عربی از طریق بنادر حوزه آزوف–دریای سیاه و به برزیل از طریق بنادر شمال‌غرب روسیه ارسال شدند.

در آکادمی حمل‌ونقل بریکس نیز کارگاه‌هایی با حضور سخنرانانی از برزیل، هند، ایران، امارات، اتیوپی، روسیه و بلاروس برگزار شد که در مجموع بیش از 2500 شرکت‌کننده از کشورهای عضو را گرد هم آورد. همچنین برای متخصصان جوان از چین بازدیدهای فنی در حوزه حمل‌ونقل برگزار شد.

همچنین در چارچوب سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۲۵ مقررات و محورهای فعالیت گروه کاری پژوهش‌های حمل‌ونقل ریلی در نشست رؤسای راه‌آهن کشورهای عضو مورد توافق قرار گرفت و برنامه‌ریزی شده است که این اسناد در سال ۲۰۲۶ به تصویب برسد. این گروه بستری مهم برای هماهنگی همکاری‌ها در موضوعاتی مانند تبادل نوآوری‌ها و بهترین تجربیات، توسعه سرمایه انسانی و توسعه کریدورهای حمل‌ونقلی سازمان همکاری شانگهای خواهد بود.

آیا شرکت راه‌آهن روسیه همچنان مدیریت راه‌آهن های خارج از کشور را بر عهده دارد؟

بله، این فعالیت همچنان ادامه دارد. برای مثال در مغولستان چنین همکاری فعالی در جریان است و این دارایی برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد. از مسیر مغولستان، صادرات به چین در حال افزایش است و این موضوع نه تنها فرصت‌هایی برای صادرکنندگان روسی ایجاد می‌کند، بلکه برای راه‌آهن مشترک روسیه و مغولستان نیز اهمیت دارد، زیرا امکان افزایش درآمدهای ترانزیتی را فراهم می‌سازد.ما به عنوان مدیر سهام روسیه در شرکت «راه‌آهن اولان‌باتور» به عنوان ذی نفع بر افزایش بهره‌وری و حل مسائل کلیدی توسعه این راه‌آهن تمرکز کرده‌ایم و در این زمینه ظرفیت رشد قابل‌توجهی می‌بینیم.

همچنین توجه زیادی به افزایش کارایی شرکت «راه‌آهن قفقاز جنوبی» در ارمنستان اختصاص یافته است. تمامی تعهدات مندرج در قرارداد امتیاز به طور کامل اجرا می‌شود. افزون بر این، در پایان سال گذشته پس از سال‌ها وقفه، نخستین قطار حامل محموله گندم روسیه از طریق خاک آذربایجان و گرجستان از روسیه به ارمنستان اعزام شد و ما در حال کار برای توسعه بیشتر حمل‌ونقل در این مسیر هستیم.

به همکاری‌های اجتماعی و انسان‌دوستانه نیز اشاره کردید. در این حوزه چه اقداماتی انجام شده است؟

راه‌آهن مدرن تنها به زیرساخت و حمل‌ونقل محدود نمی‌شود؛ بلکه پیوند میان انسان‌ها نیز بخشی از آن است. سال گذشته ما به تجهیز مدارس روس‌زبان و آموزشگاه های تخصصی راه‌آهن در قزاقستان، قرقیزستان، چین، مغولستان و ازبکستان کمک کردیم و در این مراکز آموزشی برنامه‌هایی با عنوان «روزهای راه‌آهن روسیه» برگزار شد. همچنین کارکنان بخش پزشکی ما در پروژه داوطلبانه فدرال «ماموریت نیکی» مشارکت کردند. به طور کلی، ما در حال توسعه روابط فرهنگی و انسانی، ترویج زبان روسی در خارج از کشور، حمایت از آموزش و مؤسسات آموزشی راه‌آهن و کمک در حوزه‌هایی هستیم که نیاز وجود دارد. همه این اقدامات پایه‌ای از اعتماد متقابل ایجاد می‌کند که در نهایت بستر شکل‌گیری همکاری‌های سودمند متقابل خواهد بود.