ترکیب بار
محصولات نفتی با ۶.۲ میلیون تن (افزایش ۲۶ درصدی نسبت به ژانویه–اکتبر ۲۰۲۴) بیشترین سهم را داشتند؛ پس از آن فلزات آهنی با ۵ میلیون تن (افزایش ۲۸ درصدی)، چوب و فرآوردههای چوبی با ۲.۸ میلیون تن (کاهش ۴ درصدی)، و مواد شیمیایی با ۲.۴ میلیون تن (افزایش ۲۱ درصدی) قرار گرفتند. حمل کانتینری نیز به ۳۲۸.۶ هزار TEU رسید (افزایش ۴۱ درصدی).
به گزارش بخش رسانهای راهآهن روسیه، افزایش حجم حملونقل ناشی از بهبود زیرساختها، ارتقای گذرگاههای مرزی و هماهنگی عملیاتی میان راهآهن، مرزبانی و گمرک بوده است. النا گانشینا، دانشیار مدیریت عمومی و پروژه در دانشگاه مالی دولتی روسیه، اشاره میکند که شبکه گسترده نقاط عبوری مرزی میان روسیه و قزاقستان، امکان انتخاب مسیرهای بهینه را فراهم کرده و موجب شده افزایش ترافیک بدون ایجاد ترافیک گلوگاه مدیریت شود.
قطارهای باری از ایستگاههای مرزی کانیسای، کیگاش، اوزینکی، کارتالی، اورسک–نووی گورود، پتروپاولُفسک، زاورالیه، کولوندا و لوکوت عبور میکنند.
عوامل موفقیت
در ۱۲ نوامبر، راهآهن روسیه و راه آهن قزاقستان یعنی «قزاقستان تمیر ژولی» توافقنامهای در راستای توسعه نقاط اتصال بینمرزی میان دو کشور امضا کردند. این سند به امضای آلک بلازیوراف، مدیرعامل و رئیس هیئتمدیره راهآهن روسیه، و تالگات الدیبرگنوف، رئیس راهآهن قزاقستان رسیده است.
یولیا زوریکینا، استاد اِمگیمو( انستیتو دولتی روابط بین الملل مسکو)، پیشبینی میکند که این توافق مسیر رشد مثبت حملونقل را حفظ خواهد کرد.
ایگور اسمیرنوف، مدیر بخش حملونقل باری و لجستیک در CEI، اشاره میکند که رکوردهای ثبتشده حاصل مجموعهای از عوامل مرتبط با یکدیگر است. زیرساختهای عبوری مرزی با افزایش ظرفیت ایستگاهها، نوسازی خطوط دسترسی و تقویت امکانات گذرگاهها بهطور چشمگیری تقویت شدهاند. همچنین هماهنگی عملیاتی میان راهآهن روسیه و قزاقستان، کنترل مرزبانی و خدمات گمرکی بهبود یافته است. پروتکلهای به خوبی اجرا شده، کاهش گلوگاهها و تسریع فرایندهای پردازش قطارها، به افزایش کارایی منجر شده است.
الکساندر کاراوایف از مؤسسه مطالعات استراتژیک خزر نیز تأکید میکند که همکاری اقتصادی روسیه و قزاقستان، بهطور مشخص، جایگاه اصلی را در فضای اقتصادی خارجی قزاقستان دارد. او میگوید: «این موضوع با ثبت بیش از ۱۷٬۵۰۰ شرکت مشترک در قزاقستان کاملاً قابل مشاهده است—سه برابر بیشتر از شرکتهای مشترک با چین (۴٬۹۵۰) یا ازبکستان (۵٬۴۷۳).»
پیوندی حیاتی
قزاقستان همچنان یکی از مسیرهای ترجیحی ترانزیت بینالمللی است. بر اساس گزارش راهآهن روسیه، ترانزیت از طریق قزاقستان به چین از گذرگاههای دوستیگ و آلتینکول در دهماهه نخست به ۳.۶ میلیون تن رسید (افزایش ۴۰ درصدی)، که شامل ۲۴۷.۸ هزار TEU بود (افزایش ۳۸ درصدی). کالاهای اساسی شامل محصولات شیمیایی با ۱ میلیون تن (افزایش ۲۶ درصدی)، کاغذ با ۶۱۱ هزار تن (افزایش ۴۴ درصدی)، غلات با ۵۱۲ هزار تن (افزایش ۶۲ درصدی) و کودهای شیمیایی با ۴۹۲ هزار تن (سه برابر افزایش) بوده است.
اسمیرنوف توضیح میدهد: «کریدورهای ترانزیتی از طریق قزاقستان ثبات و مزایای لجستیکی کمنظیری ارائه میکنند، بهویژه برای کالاهای با ارزش بالا و بار کانتینری. تنوع مسیرهای تجارت خارجی و تغییر جهت صادرات به سمت بازارهای آسیایی، تقاضای پایدار برای این مسیرها ایجاد کرده است.»
تکمیل خط دوم ریلی در بخش استراتژیک دوستیگ–موینتی در سپتامبر ۲۰۲۵ که بخش مهمی از مسیر چین است ظرفیت این محور را بهشدت افزایش داده است. النا گانشینا اشاره میکند که این ارتقای زیرساختی شرایط مساعدی برای افزایش تعداد قطارهای کانتینری و حجم کلی مبادلات در مسیر چین-قزاقستان–روسیه فراهم میکند.
ظرفیتهای استفادهنشده
کریدور ترانزیتی قزاقستان در سال ۲۰۲۶ نیز برای صادرات روسیه اهمیت راهبردی خواهد داشت. اسمیرنوف میگوید: «قزاقستان فعالانه کریدور بینالمللی حملونقل شمال–جنوب و مسیرهای منتهی به چین را توسعه میدهد. ادغام جریان کالاهای روسیه در این مسیرها، پایهای برای رشد مستمر در عملیات ترانزیتی و صادراتی ایجاد میکند.»
تعرفههای مطلوب و ابتکارهای مشترک موجب رشد بیشتر خواهند شد. راهآهن روسیه به منظور تشویق به ترانزیت از قزاقستان چندین برنامه تخفیف تعرفه ای را برای سال ،۲۰۲۶ ازجمله تخفیف ۲۰ درصدی برای حمل کانتینری از گذرگاههای مرزی روسیه–قزاقستان در چارچوب مسیرهای کریدور شمال–جنوب به آسیای مرکزی، و همچنین تخفیف تا ۵۰ درصد برای برخی محمولههای کالای اساسی صادراتی از طریق گذرگاههای قزاقستان تمدید کرده است. به گفته النا گانشینا، این مشوقها جذابیت حملونقل ریلی را برای ارسالکنندگان کالا بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد.
به موازات این موارد، دو کشور به سرمایهگذاریهای زیرساختی ادامه میدهند: ساخت خطوط جدید، افزایش ظرفیت ایستگاهها، ارتقای گذرگاههای دوستیگ و آلتینکول، و توسعه سامانههای اسناد دیجیتال. کارشناسان بهطور یکپارچه پیشبینی میکنند که تا زمانی که همکاری فعلی و روند نوسازی زیرساختها ادامه داشته باشد، رشد حجم حملونقل نیز تداوم خواهد داشت.
سرگی ولکوف
Read next content